Historia willi „Borówka”

Historia Milanówka jako Letniska sięga końca XIX w., kiedy to Michał Lasocki, właściciel m.in. gruntu zwanego „Milanówek-Las”, postanowił przeprowadzić jego parcelację w 1899 r. Milanówek wówczas znajdował się w zaborze rosyjskim, w Guberni Warszawskiej, powiecie błońskim. Powołał do tego celu spółkę kapitałowo-parcelacyjną pod nazwą „Kozłowski-Lasocki i spółka”. Nastąpiła pierwsza parcelacja majątku położonego bezpośrednio przy Drodze Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej”. Wówczas powstawała idea tworzenia miast-ogrodów za sprawą brytyjskiego planisty i urbanisty – Ebenezera Howarda. Tendencje te od kilkudziesięciu lat rodziły się m.in. w Stanach Zjednoczonych i coraz bardziej upowszechniały się w rozwijającym świecie. Po I wojnie światowej przybrały realny kształt w postaci wielu realizacji miast-ogrodów. Plan pod nazwą „Wille Milanówek-Las” obejmował tereny zarówno po południowej, jak i północnej stronie torów kolejowych. W planie zostały zawarte podstawowe cechy miasta-ogrodu i można śmiało powiedzieć, że Milanówek należy do prekursorów tego gatunku rozwiązań urbanistycznych w Polsce. Powstał na „surowym korzeniu” w swojej podstawowej zabudowie jeszcze przed pierwszą wojną światową. Wszystkie inne miasta w naszym kraju uważane za miasta-ogrody praktycznie powstały dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym. Na szczególną uwagę zasługuje jednak fakt, że większość powstających wówczas willi projektowano w stylach narodowych nawiązujących do historii i kultury polskiej mimo panującego zaboru rosyjskiego. Każdy kto przyjechał do Milanówka mógł poczuć jakby nagle znalazł się w Polsce, której nie ma – swoistej enklawie swobody. Pokochano Milanówek.

Plan I parcelacji Milanówka z zaznaczoną na zielono przyszłą działką Artura Hosera
Dokument pochodzi z dawnego zbioru Hoserów

Na planie parcelacyjnym, pod nr. 94 widniała działka, którą w 1902 r. nabył Artur Tomasz Hoser (1873-1953) – późniejszy właściciel willi „Borówka”. Na nowej działce postanowił wybudować willę. Zadanie wykonania projektu willi powierzył zespołowi   doskonałych polskich architektów – Stanisławowi Kozłowskiemu i Apoloniuszowi Nieniewskiemu. Zespół ten zaprojektował willę, która do dziś uważana jest za perłę polskiej architektury willowej. Zastosowanym stylem architektonicznym był gotyk wiślano-bałtycki popularyzowany wówczas jako narodowy, szczególnie przez wpływowych architektów m.in. Józefa Piusa Dziekońskiego i Konstantego Wojciechowskiego.


Willa Borówka z pocz. XX w.

Borówka powstała na planie nieregularnym, skierowana frontem na południe, jako budynek murowany głównie z cegły, piętrowy, kryty dachówką, z górującą nad nim czworoboczną wieżą zwieńczoną wysmukłym stożkowo-wklęsłym dachem, zakończonym na szczycie ozdobną iglicą. Na uwagę zasługuje dekoracyjne zastosowanie białych tynków w relacji do czerwonych, ceglanych płaszczyzn i struktur przypominających gotycko-romańskie rozwiązania konstrukcyjne. Elewacje zostały urozmaicone, to kamieniem narzutowym, to pojawiającymi się okienkami różnych kształtów, zielono barwionymi luksferami, to znów murowanymi tralkami balkonu, tarasu czy mniejszymi wieżyczkami wieńczącymi narożne szkarpy, trójkątne szczyty czy frontowy ryzalit.  Całość ma tworzyć wrażenie przypominające architekturę pięknych gotyckich zameczków.

Nieopodal willi, od strony ul. Królowej Jadwigi (dawniej ul. św. Jadwigi) powstał parterowy, podpiwniczony budynek gospodarczy jako wozownia, stajnia i domek mieszkalny dla dozorcy. Został on wybudowany na planie spłaszczonej litery U, również z cegły i wykończony na zasadach nawiązujących do architektury willi.
Artur Haser należał  do rodziny z wielkimi tradycjami nauk botanicznych, sięgającymi kilku pokoleń wstecz. Był synem Wincentego, ogrodnika-pomologa. Ukończył słynną szkołę techniczną Wawelberga. W 1904 r Artur Hoser ożenił się z Władysławą Lasocką (1879-1959).


Władysława (z d. Lasocka) i Artur Hoser

Poprzez swoje zamiłowania i aktywną działalność społeczną wywarł ogromny wpływ na rozwój Milanówka i jego społeczność. Brał czynny udział w życiu Milanówka od początku jego rozwoju. Został wybrany w 1914 r. pierwszym prezesem zarządu Towarzystwa Straży Ogniowej Ochotniczej dla Milanówka, Czubina, Grudowa i okolic (taka obowiązywała wówczas nazwa). Podczas I wojny światowej należał do najbardziej czynnych mieszkańców Milanówka, brał udział w działalności Komitetu Obywatelskiego, którego celem była koordynacja pomocowa dla ludności.
Artur Hoser był wieloletnim członkiem zarządu Milanowskiego Towarzystwa Letniczego i przez ostanie lata również jego prezesem. Był inicjatorem wielu działań na rzecz rozwoju Milanówka. Był również założycielem i prezesem Koła Miłośników Ogrodnictwa Oddział w Milanówku. Był również członkiem komitetu budowy kościoła. Przyczynił się do wybudowania pierwszej szkoły powszechnej na Grudowie oraz do założenia pierwszej telefonii w mieście. Postać Artura Hosera łączy się również z jakże ważnym tematem elektryfikacji Letniska Milanówek.

Córka Artura i Władysławy – Małgorzata, była wieloletnim i zasłużonym pracownikiem Centralnej Doświadczalnej Stacji Jedwabniczej w Milanówku. Można śmiało powiedzieć, że była również współtwórcą tej stacji poprzez powierzane jej funkcje i zadania jakie wykonywała.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego mieszkańcy willi Borówka byli głównymi propagatorami tenisa ziemnego w Milanówku oraz kultywowali tradycje z nim związane. Dla Milanowskiego Towarzystwa Letniczego Artur Hoser przekazał budynek obecnej Galerii Letnisko, której architektami są również autorzy projektu willi Borówka.


Willa Borówka przed rokiem 1990


Wozownia od ul. Królowej Jadwigi, 2004 r.


Willa Borówka, 2006 r.

Willa Borówka utraciła ciągłość rodzinnego posiadania w 2006 r. Szczęśliwym trafem jej nowymi właścicielami zostało belgijsko-polskie małżeństwo, Magdalena i Pascal Pauwels, którzy natychmiast rozpoczęli kapitalny remont nieruchomości ratując ją przed całkowitą degradacją. 


Nowi właściciele Borówki Magdalena i Pascal Pauwels z dziećmi, 2007 r.


Wozownia przed remontem, 2007 r.


Willa Borówka w trakcie remontu, 2007 r.


Ogród willi Borówka w trakcie remontu, 2007 r.


Remont dachu willi Borówka, 2007 r.

Zaraz po przeprowadzonym remoncie willa Borówka została udostępniona jako restauracja i hotel ku uciesze mieszkańców i bywalców Milanówka. Właśnie tutaj w jej ogrodzie inaugurowano już i uroczyście kończono cieszący się dużą popularnością Festiwal Otwarte Ogrody w Milanówku. Tutaj odbywały się również koncerty chopinowskie, wokalno-muzyczne oraz pokazy taneczne.


Uroczyste zakończenie Festiwalu Otwarte Ogrody 2008
w wyremontowanej już Willi Borówce



Uroczyste zakończenie Festiwalu Otwarte Ogrody 2008
w ogrodzie Willi Borówka;
O
prawę muzyczno-wokalną zapewnił zespół „Pięciokąt”

Tę dobrą tradycję - dbałości o Willę Borówkę, od kwietnia 2014 r.,  kontynuują jej nowi gospodarze, Michaela i Wojciech Zielińscy. Czynią to w uznaniu faktu, że ta nieruchomość, ta Willa jest dziedzictwem kulturowym Milanówka, któremu także i oni pragną się dobrze przysłużyć. W roku 2014 Willa Borówka ponownie wzięła udział w Festiwalu Otwarte Ogrody, tutaj organizowane są już cykliczne wystawy artystyczne, koncerty oraz kreowane są animacje kulturalne mające na celu ożywienie lokalnej społeczności.


__________________________________

Temat historii willi „Borówka” i jej mieszkańców został ujęty w poniższych publikacjach:



  1. Katarzyna Chrudzimska-Uhera, Architektura Milanówka, wyd. II TMM 2002, 103 strony*
  2. Andrzej Stawarz, dr (red.); Andrzej Góralski, Arkadiusz Kołodziejczyk, Andrzej Stawarz, Romuald Turkowski, Zarys dziejów Milanówka, wyd. Urząd Miasta Milanówek 1995, 262 strony
  3. Helena Wesołowska, Spacer po Milanówku – 1, TMM 1995 r. wyd. II Milanówek TMM 1997, 64 strony
  4. Mariusz Koszuta, Album Fotograficzny Letnisko Milanówek 1899-1951, TMM 2006 wyd I Milanówek, 176 stron
  5. Maria Smoleń, Milanówek w dokumencie i fotografii, Archiwum Państwowe Dukumentacji Osobowej i Płacowej, wyd. I, 2008 r., 160 stron.
  6. Mariusz Koszuta, Spacer z Walerią po Letnisku Milanówek, Wydawnictwo Naukowe Impress, wyd. I, 2010 r., 160 stron.

Niektóre z tych książek można jeszcze nabyć w księgarniach milanowskich, a także wszystkie je wypożyczyć ze zbiorów bibliotecznych


poprzednie zamknij następne